Column: Het Pareto-principe en de CAO Primair Onderwijs

Aan het begin van de 20e eeuw heeft de Italiaanse econoom Pareto het 80/20-principe beschreven. Hij stelde vast dat in Italië 80% van de bezittingen in handen was van 20% van de bevolking. Joseph Juran bedacht dat die 80/20-verhouding ook op heel veel andere zaken toepasbaar is. Sindsdien hanteren velen het 80/20-principe om snel inzicht te krijgen in de relatie tussen oorzaak en gevolg.

 

Natuurlijk voelen we direct aan dat er geen sprake is van een wetmatigheid die altijd opgaat. Je kunt immers onmogelijk volhouden dat 20% van de oorzaken altijd en in alle situaties 80% van de gevolgen veroorzaakt. Maar dat neemt niet weg dat het Pareto-principe wel een handig instrument is om te doorgronden wat er aan de hand is. Het kan je bijvoorbeeld helpen een probleem efficiënt aan te pakken door je te richten op de variabele die de grootste invloed heeft. Dat moeten de onderhandelaars van de PO-raad ook hebben gedacht toen ze namens de schoolbesturen onderhandelden over de CAO Primair Onderwijs. Wat ze alleen niet door hadden was dat ze voor een spiegel stonden.

 

Verreweg het grootste deel van de leerkrachten werkt zich uit de naad. Velen maken wekelijks meer uren dan de werktijdfactor waarvoor ze betaald worden. En natuurlijk lopen ook enkelen er de kantjes vanaf. Dat is al jaren zo. Als het goed is worden die lui daarop aangesproken door hun directeur. Maar ja, ook op hen is het 80/20-principe van toepassing: 80% van de directeuren doet dat wel, 20% van de directeuren doet dat niet. Het gevolg daarvan is dat die 20% ‘er-de-kantjes-vanaf-lopers’ dat blijven doen. Meestal tot grote ergernis van 80% die zich uit de naad werkt.

 

Wat is daar nou op bedacht? Iedereen krijgt een normjaartaak aan de broek. Daarin wordt tot op de minuut nauwkeurig uitgerekend hoe lang je onderwijs moet geven, moet vergaderen, vuilnisbakken moet buiten zetten, magazijnen moet opruimen, BHV-cursussen moet volgen en hoeveel tijd je mag besteden aan voorbereiden en nakijken, en ga zo maar door.

80% van de leerkrachten lijdt onder deze bureaucratie als gevolg van het gegeven dat 20% van de collega’s de kantjes er van afloopt en 20% van de directeuren dat laat gebeuren. Wordt het niet eens tijd dat we die 20% gewoon aanspreken op hun verplichtingen?

 

De 20% van de schoolbesturen die dat niet durven willen wij wel helpen.

 

Henk van Buiten